مهرورزي در مسائل شخصي و صلابت در مسائل اصولي

مهرورزي و ملايمت پيامبر اکرم صلي الله عليه و اله در مسائل شخصي بود. در مسائلي که مربوط به شخص پيامبر بود، با گذشت و ملاطفت بودند. اگر بدي و ظلمي به شخص پيامبر مي شد، با کمال بزرگواري مي گذشتند؛ اما اگر نسبت به حرمت هاي الهي تعدي و تجاوز مي شد، با کمال صلابت و بدون ذره اي گذشت، احکام الهي را جاري مي کردند. عايشه در وصف پيامبر اکرم صلي الله عليه و اله مي گويد: هرگز نديدم که رسول خدا مادام که چيزي از حرمت هاي الهي هتک نشده بود، به خاطر ستمي که به شخص او روا شده بود، در صدد احقاق حق برآيند؛ اما هرگاه به چيزي از حرمت هاي الهي تعدي مي شد، نسبت به آن خشمگين ترين افراد بود.
انس، خادم رسول خدا ، مي گويد: به خدايي که رسول الله را به حق مبعوث کرد! هيچ گاه نشد که مرا در کاري که کردم و ايشان را خوش نيامد [کاري که مربوط به شخص پيامبر بوده باشد] عتاب کرده باشند که چرا چنين کردي؛ نه تنها آن حضرت مرا مورد عتاب قرار نمي دادند ، اگر هم زوجات او مرا ملامت مي کردند ، مي فرمودند : متعرضش نشويد ، مقدر چنين بوده است.
اوصياي پيامبر اکرم صلي الله عليه و اله هم اين گونه بودند که در مسائل اصولي، ذره اي کوتاه نمي آمدند. داستان حضرت علي عليه السلام و عقيل مشهور است، وقتي عقيل به خاطر فقر و تنگ دستي شديد، از برادرش حضرت علي عليه السلام کمک خواست، حضرت موافقت کردند که از سهم خود به عقيل بدهند، ولي عقيل سماجت کرد که از بيت المال مقداري بيشتر به او بپردازد. حضرت علي عليه السلام آهني داغ گداختند و به دست عقيل نزديک کردند. عقيل نابينا فريادي کشيد و در اين هنگام، حضرت علي عليه السلام به برادرشان گفتند: اي عقيل، گريه کنندگان بر تو بگريند! از حرارت آهني مي نالي که انساني به بازيچه، آن را گرم ساخته است، اما مرا به آتش دوزخي مي خواني که خداي جبارش با خشم خود آن را گداخته است؟! تو از حرارتي ناچيز مي نالي و من از حرارت آتش الهي ننالم؟
سپس حضرت علي عليه السلام مي فرمايند: به خدا سوگند! اگر هفت اقليم را با آنچه در زير آسمان هاست به من بدهند تا خدا را نافرماني کنم که ناروا پوست جوي را از مورچه اي بگيرم، چنين نخواهم کرد!
اما ديري نپاييد که اين مساوات ها و عدم تبعيض ها و عفو و گذشت ها، که در سايه ي مهرورزي پيامبر اکرم صلي الله عليه و اله طي 23 سال رسالت ايشان نهادينه شده بود، در عصر خلفا و بني اميه از ميان رفت و طعم شيرين اين مهرورزي به تلخي گراييد، که نمونه هاي بسياري از آن در تاريخ ثبت شده است.